Duizendjarige eik te Lummen

 

Deze boomveteraan met zijn stamomtrek van zowat 6,5 meter staat er al sinds de middeleeuwen en heeft dus al heel wat meegemaakt. Dit najaar startte onze vereniging in Limburg een actie onder de slogan 'Adopteer een zoon van de 1000-jarige eik!' 

Het bepalen van de leeftijd van een boom is vaak een kwestie van schat­ten. In Europa komen meerdere bomen voor die meer dan duizend jaar oud zijn. Vooral dan in Engeland, het Mekka van de oude bomen. Zo groeit er in het Engelse Crowhurst een taxus van waarschijnlijk 1500 jaar oud. En in het zuiden van Europa vinden we olijf­bomen die de kaap van de duizend jaren vlot overschreden hebben. Vermoedelijk is de Dui­zendjarige Eik van Lummen geen duizend jaar oud. De ramingen hierover lopen sterk uiteen, maar in de volksmond wordt hij halsstarrig de Duizendjarige Eik genoemd. Dergelijke monu­mentale reuzen hebben een levensverhaal dat we graag proberen te achterhalen. Zo staat de Lummense Duizendjarige Eik op een plek die op oude kadasterkaarten 'Het Verbrand' worden genoemd. Dat gebied strekte zich uit tot op de top van de Willekensberg, één van de natuurgebieden van onze vereniging. In het Hasseltse Rijksarchief vond Ria Lemmens een 17de eeuws document waarin een Lum­mense priester verklaarde dat iemand aan de 'grote eik' werd onthoofd. Misschien werden de overleden misdadigers nadien wel ver­brand en kreeg deze verlaten plaats daarom wel de naam 'Het Verbrand'. In 1940 werd de Duizendjarig Eik en de omgeving beschermd als waardevol landschap. In 1973 kocht de gemeente Lummen het perceel met de boom aan. 

Ziekenzorg 

Oude bomen moet je koesteren als een levend monument. Zo'n boom staat er allang en is onvervangbaar. In tegenstelling tot ge­wone monumenten is de aftakeling van een duizendjarige boom onherstelbaar. De Dui­zendjarige Eik van Lummen heeft al heel wat geleden, ondanks het feit dat boomchirurgen de oude reus behandelden. Zo brak er bij een zware storm in 1987 een grote tak af die de boom gedeeltelijk openscheurde. Nadien werd de ondoordringbare harde ijzerzand­steenlaag onder de eik doorboord en onder druk meststoffen in de grond aangebracht om de reus meer overlevingskansen te geven.

1000 zonen 

Bij het gemeentebestuur van Lummen leefde al langer het idee om de omgeving van de Dui­zendjarige Eik wat beter in te richten. Ook bij onze lokale afdelingen in Lummen en Zelem groeide het idee om wat te doen voor deze houten reus. Toen de eik in 2004 massaal veel eikels produceerden, kwamen ze op een idee. Natuurpunt vrijwilligers en leerlingen van de vlakbij gelegen tuinbouwschool verzamelden toen duizend eikels onder zijn kruin. Gedu­rende drie jaren werden deze geduldig op­gekweekt door de tuinbouwafdeling van het St.-Ferdinandinstituut in Lummen. Intussen zijn dat duizend flinke zonen geworden die klaar zijn om uitgeplant te worden. Met de verkoop van zijn zonen hopen we een perceel grond te kopen langs de oude eik. Zo kunnen we hem wat meer ruimte geven en kunnen ook de bezoekers maxi­maal genieten van deze bijzondere plek. 

 

De verkoop van deze duizend zonen vormt de blikvanger van de jaarlijkse plantenac­tie van Natuurpunt in Limburg. Net als op vele andere plaatsen in Vlaanderen spoort onze vereniging de mensen aan om (meer) inheemse bomen en struiken in hun tuin te planten. Deze planten van bij ons bieden immers veel meer nest­gelegenheid en voedsel aan ondermeer vogels, vlinders en bijen. Het maakt dat ook particuliere tuinen een beetje kunnen bijdragen aan het behoud van natuur. Zo kregen eind september 350.000 Lim­burgse gezinnen een bestelbon in de bus om inheems plantgoed te bestellen. 

 

Daarbij ook een oproep om een zoon van de Duizendjarige Eik te adopteren. Dat geeft alvast een stukje échte geschiede­nis en authentieke streekeigenheid in de tuin. De eerste zoon werd inmiddels geadopteerd door acteur Koen De Bouw. Hij wil zich de volgende jaren inzetten om mensen te overtuigen lid te worden van Natuurpunt. 

 

Lummen steunt de actie 

De Lummense burgemeester Luc Wouters is mee betrokken bij deze actie. Meer nog: hij nam zelf een initiatief om het project nog te versterken. Zo schreef hij een brief naar zijn 43 Limburgse collega-burgemeesters met de vraag om zelf het goede voorbeeld te geven en een jonge eik te adopteren. Intussen reageer­den nagenoeg alle Limburgse burgemeesters positief op zijn vraag. Ze zijn ijverig op zoek naar een originele plaats voor een bijzondere boom. 

 

Acteur Koen De Bauw, de eerste adoptieouder

Koen De Bouw is vooral bekend van 'De zaak Alzheimer', de kas­kraker van filmmaker Eric Van Looy. Deze winter is hij te zien in de serie 'Vermist' en volgend jaar is hij één van de hoofdrolspelers in 'Loft', de nieuwe film van Eric Van Looy en Bart De Pauw.

 

Wat boeit een acteur aan de Duizendjarige Eik van Lummen? 

Wel, ik denk niet dat ik ooit eerder een 1000-jarige boom heb ge­zien. Ik was diep onder de indruk toen ik hem de eerste keer zag. Het boeiende zit vooral in de geschiedenis van zo'n boom. Want je kijkt naar een boom die ook gezien is door een middeleeuwer. Intussen is hij sterk afgetakeld, maar het doet je wel wat om je hand tegen zijn bast te houden. Als die boom kon praten ... 

 

Je adopteerde inmiddels de eerste jonge eik. Waar krijgt hij zijn nieuwe thuis? 

Die komt in de Ardennen te staan. Mijn vrouwen ik kochten daar vorig jaar een vervallen, oude boerderij. Wij willen daar nu een fijne plek van maken om te wonen. En daar hoort een boom bij waarvan de vader een stukje geschiedenis heeft meegemaakt. Maar op de eerste plaats willen we toch vooral de campagne van Natuurpunt steunen.

 

Wat heeft jou overtuigd om lid te worden van Natuurpunt? 

Het werk van die vereniging spreekt me enorm aan. Zij komen op voor een stuk erfgoed dat dringend moet beschermd worden. Ons land raakt stilaan volgebouwd en zo dreigen we de band met de natuur te verlie­zen. Bovendien beschermt Natuur­punt de natuur op een manier die ook aan mensen kansen geeft om die natuur te beleven. 

 

Je lijkt wel een groene weg ingeslagen. Hoe principieel ben jij als het om natuur gaat? 

Ik geloof niet in extremen, maar probeer me wel zo bewust moge­lijk te gedragen en te handelen. Ons huis verbouwden we met eco­logische materialen. We genieten ook geregeld van een vegetarische maaltijd en een stevige wandeling in de natuur. Dat zijn enkele van de basisrecepten die ons leven waardevol maken en die we ook aan onze kinderen willen doorgeven. 

 

Uit Natuurblad december 2007                           Tekst: Peter Vanlommel & Koen Luts                      Foto's: Marcel Bex 

Terug