Klaproos  

 

De klaproos is een plant uit de papaverfamilie (Papaveraceae). Een bekende soort is de slaapbol (Papaver somniferum), waaruit opium gewonnen wordt. Deze soort wordt ook als sierplant gebruikt. De bloeitijd is van juni tot juli. De bloem is rood en heeft een zwarte vlek aan de voet van het kroonblad.

De klaproos wordt in sommige streken ook kollenbloem (toverkol of kol = heks) of slaapkop genoemd. In het Albanees noemt men de klaproos "lule flanules" oftewel "bloem met vlagjes". De papaver die in ons land groeit, komt vooral voor op droge zanderige grond die kort geleden omgewoeld is, zoals op spoordijken of op opgespoten zandvlaktes. De zaden van de klaproos behouden onder de grond erg lang hun kiemkracht en ontkiemen als ze, soms na jaren, weer aan de oppervlakte komen. De klaproos is dan ook een echte pioniersplant. De klaproos heeft geen nectarklieren, maar levert hoogwaardig stuifmeel voor bijvoorbeeld de honingbijen. De vrucht is een omgekeerd eivormige doosvrucht, die 1-2 cm lang kan worden. De vrucht heeft een deksel, waaronder uit de porierand de zaadjes worden verspreid.

 

Symboliek

Vroeger werd gedacht dat de plant groeide op de plaats waar iemand vermoord was en dat het bloed door de plant werd opgenomen en bewaard in de bloembladen. Daarom dacht men dat dit de oorzaak was van de vele klaprozen op het slagveld. In werkelijkheid is de oorzaak, dat de zaden pas kiemen als ze aan licht worden blootgesteld. Doordat het slagveld omgewoeld werd, kwamen de zaden aan het licht en kiemden.

Het meest neutrale en internationaal verspreide symbool voor de in de Eerste Wereldoorlog gesneuvelde geallieerde soldaten aan de IJzer, is de klaproos. De Amerikaanse Moina Belle Michael besloot in 1918, na de wapenstilstand, altijd een klaproos te dragen. Andere vrouwen namen dit over en gingen de bloemen verkopen. De opbrengst ging naar de weduwen en kinderen van de gesneuvelde soldaten en naar invalide soldaten. In Frankrijk kreeg dit in 1921 navolging en in Engeland in 1922.

In Groot-BrittanniŰ is de klaproos als "Remembrance poppy" uitgegroeid tot symbool voor alle gesneuvelde soldaten. De nonprofitorganisatie die zich bekommert om oorlogsslachtoffers en hun nabestaanden heet er Poppy Appeal. 
In de iconografie is de klaproos het attribuut van Hypnos, de Griekse god van de slaap

Opium

Uit de soort Papaver somniferum wordt opium, morfine en hero´ne gewonnen. Opium is het ingedroogde witte melksap van deze plant dat een aantal alkalo´den bevat waarvan vooral code´ne en morfine belangrijk zijn.

Toepassingen

De zaden van de klaproos worden vaak gebruikt in bepaalde (voornamelijk zoete) gerechten zoals de traditionele Poolse Makowiec-cake. Het zaad van de slaapbol wordt onder de naam maanzaad op broodjes gebruikt. Het sap van de klaproos werd vroeger gebruikt om Edammer kaas mee te kleuren.

( Wikipidea)

Terug